Phân tích 7 công cụ mã nguồn mở đang được xây dựng như một “Creative Suite” mới

Nếu nhìn vào hình ảnh lineup của Crafting Apps, ấn tượng đầu tiên rất rõ: đây không phải là một phần mềm đơn lẻ muốn cạnh tranh với Photoshop, mà là một hệ sinh thái gồm 7 ứng dụng, mỗi ứng dụng nhắm trực tiếp vào một nhóm công việc mà Adobe đang phân chia thành Photoshop, Illustrator, Premiere Pro, Lightroom, Acrobat, After Effects và InDesign.

Điểm đáng chú ý hơn là toàn bộ hệ thống được xây dựng bằng Rust, theo hướng open-source, local-first và có khả năng điều khiển bằng AI agent/MCP. Trang chính thức của dự án hiện liệt kê đủ 7 ứng dụng: PhotoCraft, VectorCraft, FilmCraft, LightCraft, PrintCraft, EffectCraft và DesignCraft.

Tuy nhiên, cần phân biệt rất rõ:

Crafting Apps hiện là một đối thủ rất đáng chú ý về hướng phát triển, nhưng chưa phải một bộ công cụ có thể thay thế hoàn toàn Adobe Creative Cloud trong production.

Và chính khoảng cách giữa “có khả năng làm được” với “đủ trưởng thành để thay thế workflow chuyên nghiệp”mới là điều đáng phân tích.

Crafting Apps đang làm điều gì khác Adobe?

Adobe hiện cung cấp một hệ sinh thái rất lớn. Creative Cloud Pro có hơn 20 ứng dụng, trong đó những ứng dụng cốt lõi gồm Photoshop, Illustrator, Premiere, After Effects, InDesign, Lightroom và Acrobat.

Crafting Apps chọn một chiến lược khác:

Điều đặc biệt nằm ở kiến trúc.

Crafting Apps không chỉ muốn tạo ra một giao diện giống Photoshop hay Premiere.

Họ xây dựng engine theo hướng:

UI → Command → Engine → CLI / JSON / MCP → AI Agent

Ví dụ PhotoCraft cho biết hơn 500 command có thể được gọi thông qua UI, CLI, JSON control channel hoặc MCP. Điều đó có nghĩa là một AI agent có thể thực hiện các thao tác trong phần mềm thay vì chỉ “hướng dẫn người dùng click”.

Đây có thể là phần quan trọng nhất của dự án.

Bản đồ tương đương với Adobe

Về mặt ý tưởng, đây gần như là một “open-source Creative Cloud”.

Nhưng mức độ trưởng thành của từng ứng dụng hiện rất khác nhau.

1. PhotoCraft vs Photoshop

Đây hiện là ứng dụng gây chú ý nhất.

PhotoCraft được xây dựng như một clean-room implementation của Photoshop bằng Rust. Nó đã có:

Đánh giá

Khả năng thay Photoshop hiện tại: khoảng 40–60% đối với công việc 2D cơ bản đến trung cấp.

Nhưng với production chuyên nghiệp phụ thuộc plugin, AI, ecosystem hoặc workflow phức tạp:

thấp hơn đáng kể.

2. VectorCraft vs Illustrator

VectorCraft có lẽ là một trong những dự án thú vị nhất về mặt kỹ thuật.

Nó nhắm trực tiếp vào Illustrator và đã có:

Đánh giá

Khả năng thay Illustrator hiện tại: khoảng 50–65% đối với illustration/vector thông thường.

3. FilmCraft vs Premiere Pro

FilmCraft là trường hợp rất đáng chú ý.

Đây không đơn giản là một video editor cơ bản.

Dự án tuyên bố đang xây dựng một clean-room implementation của Premiere Pro, với:

Đánh giá

Khả năng thay Premiere hiện tại: khoảng 30–45%.

Đối với:

YouTube
social video
basic editing
documentary
simple commercial

→ có tiềm năng rất lớn.

Đối với broadcast / film / complex commercial production:

→ chưa nên thay thế.

4. LightCraft vs Lightroom

LightCraft có cách tiếp cận khá hấp dẫn.

Nó không chỉ là RAW converter mà muốn trở thành:

Photo library + RAW development + non-destructive workflow

Đánh giá

Khả năng thay Lightroom hiện tại: khoảng 50–70% đối với photographer thông thường.

Đối với photographer chuyên nghiệp có catalog rất lớn và phụ thuộc Camera Raw/AI masking:

→ vẫn còn khoảng cách.

5. PrintCraft vs Acrobat

Đây là nơi khoảng cách với Adobe khá lớn.

Đánh giá

Khả năng thay Acrobat hiện tại: khoảng 20–40%.

Nếu chỉ:

đọc → merge → split → organize PDF

thì rất khả thi.

Nếu dùng Acrobat cho:

OCR → signing → preflight → accessibility → enterprise PDF workflow

thì chưa.

6. EffectCraft vs After Effects

Đây có lẽ là khoảng cách lớn nhất.

Đánh giá

Khả năng thay After Effects hiện tại: khoảng 15–30%.

Đây là ứng dụng tôi sẽ không dùng để thay After Effects trong production ngay bây giờ.

Nhưng nó có thể trở thành một trong những dự án thú vị nhất nếu kiến trúc node + AI agent thực sự phát triển.

7. DesignCraft vs InDesign

DesignCraft là một trường hợp khá thú vị.

Đánh giá

Khả năng thay InDesign hiện tại: khoảng 30–50%.

Với:

magazine
brochure
editorial
basic publishing

→ rất đáng theo dõi.

Với publishing production lớn:

→ chưa.

Bảng đánh giá tổng thể

Nếu đánh giá khả năng thay thế Adobe ngay hôm nay, thay vì chỉ nhìn vào marketing hoặc screenshot:

Lưu ý: Đây là đánh giá về functional/workflow coverage, không phải tỷ lệ “chất lượng phần mềm” hay “bao nhiêu % Adobe bị thay thế”. Một app có 50% feature coverage vẫn có thể đáp ứng 80–90% nhu cầu của một nhóm người dùng cụ thể.

Trải nghiệm thực tế của tôi với Crafting Apps

Với công việc hiện tại, tôi là một 3D Designer, nhưng phần lớn công việc hằng ngày không chỉ xoay quanh 3D. Tôi thường xuyên xử lý texture, vẽ và chỉnh sửa đồ họa 2D, đôi khi xử lý dữ liệu Illustrator từ khách hàng, tạo animation 2D/3D và thực hiện các video ngắn phục vụ cho game.

Đặc thù công việc của tôi không quá phụ thuộc vào những tính năng chuyên sâu hay phải xử lý những dự án 2D có khối lượng dữ liệu quá lớn. Vì vậy, sau một thời gian dùng thử Crafting Apps, tôi có trải nghiệm khá tích cực.

Cài đặt nhanh và đơn giản: quá trình cài đặt nhẹ nhàng, không mất nhiều thời gian để bắt đầu sử dụng.
Dễ làm quen: giao diện và hệ thống phím tắt có nhiều điểm tương đồng với các phần mềm Adobe, vì vậy tôi gần như không phải học lại từ đầu khi chuyển sang một công cụ mới.
Đáp ứng tốt nhu cầu thực tế: với những công việc tôi thường làm như xử lý texture, chỉnh sửa hình ảnh, vector, dữ liệu Illustrator và một số nội dung đồ họa 2D, Crafting Apps hiện đã đáp ứng được 80% nhu cầu của tôi.

Trải nghiệm dùng thử PhotoCraft để tạo các phương án màu cho mô hình.

Trải nghiệm dùng thử VectorCraft để tạo một file logo vector từ hình ảnh chất lượng thấp.

Tạo thử hiệu ứng cho video trong EffectCraft

Tất nhiên, Crafting Apps vẫn đang trong quá trình phát triển, vì vậy tôi chưa thể thay thế hoàn toàn Adobe trong mọi workflow. Đặc biệt, với những công việc cần motion graphics, compositing và các hiệu ứng VFX phức tạp, tôi vẫn sẽ tiếp tục sử dụng After Effects.

Tuy nhiên, đây cũng chính là điều khiến tôi kỳ vọng vào Crafting Apps. Nếu dự án tiếp tục phát triển ổn định và hoàn thiện các công cụ chuyên sâu hơn, đặc biệt ở mảng motion graphics và VFX, tôi nghĩ Crafting Apps hoàn toàn có tiềm năng trở thành một lựa chọn thực tế cho những designer muốn giảm sự phụ thuộc vào hệ sinh thái Adobe.

Điều đáng sợ nhất đối với Adobe không phải là miễn phí

Nếu chỉ nhìn vào:

“Crafting Apps miễn phí → Adobe mất người dùng”

thì chưa đủ.

Điểm đáng chú ý hơn là:

Crafting Apps được thiết kế để AI có thể điều khiển trực tiếp.

Adobe cũng đang đầu tư rất mạnh vào AI và Firefly; Creative Cloud hiện đã tích hợp AI tạo sinh vào nhiều ứng dụng và dịch vụ. Adobe

Nhưng Crafting Apps đi theo một hướng khác:

AI không chỉ tạo asset.

AI có thể:

mở file → đọc cấu trúc → chỉnh layer → thay màu → tạo vector → sửa timeline → export → kiểm tra kết quả.

Ví dụ với PhotoCraft và VectorCraft

Đây là sự khác biệt về kiến trúc, chứ không đơn thuần là thêm một nút AI vào phần mềm.

Kiến trúc Rust + AI

Viết bằng Rust, hướng tới macOS / Windows / Linux / Web.

Một engine cho Desktop + Web + CLI + AI Agent.

MCP cho phép AI trực tiếp điều khiển ứng dụng.

Nhưng Adobe vẫn có lợi thế rất lớn

Nếu phải chỉ ra những thứ Crafting Apps chưa thể thay thế, tôi sẽ chia thành 5 nhóm.

Ecosystem: hơn 20 ứng dụng và dịch vụ.

Production: ổn định, trưởng thành, phù hợp dự án lớn.

Compatibility: hỗ trợ hệ sinh thái file Adobe lâu năm.

Plugin: hàng nghìn plugin, script, extension.

AI: Firefly + AI được tích hợp sâu.

Vậy Crafting Apps có thể thay thế Adobe ngay không?

Trong ngắn hạn: Không.

Nếu một studio chuyên nghiệp hôm nay hỏi:

“Tôi có thể bỏ toàn bộ Adobe và chuyển sang Crafting Apps không?”

Câu trả lời của tôi là:

Chưa nên.

Nhưng nếu hỏi:

“Crafting Apps có phải là một trong những dự án open-source đáng theo dõi nhất nếu muốn thoát khỏi Adobe không?”

Thì câu trả lời là:

Có.

Và thậm chí tôi cho rằng điều đáng theo dõi nhất không phải là PhotoCraft có bao nhiêu tool giống Photoshop.

Mà là:

Agent-native creative software.

Hướng phát triển

Giai đoạn 1 — Adobe AlternativeThay thế các workflow cơ bản.

Giai đoạn 2 — Adobe CompatibleLàm việc ổn định với PSD / SVG / PDF / IDML...

Giai đoạn 3 — Agent-native Creative SuiteAI không chỉ hỗ trợ người dùng mà trực tiếp điều khiển các ứng dụng.

User → AI Agent → MCP → Crafting Apps → Tự động hóa workflow

Kết luận

Nếu chỉ nhìn vào feature list, Crafting Apps vẫn còn rất xa Adobe.

Nếu nhìn vào production maturity, khoảng cách còn lớn hơn.

Nhưng nếu nhìn vào kiến trúc tương lai, câu chuyện lại khác.

Crafting Apps đang cố gắng xây dựng:

Photoshop + Illustrator + Premiere + Lightroom + Acrobat + After Effects + InDesign

nhưng theo triết lý:

Open Source + Rust + Local-first + Cross-platform + AI Agent + MCP

Đó là lý do tôi không xem Crafting Apps đơn giản là một nhóm “Adobe alternatives miễn phí”.

Nó đáng chú ý hơn ở chỗ đang thử nghiệm một mô hình:

“Creative Suite mà AI có thể trực tiếp điều khiển.”

Và ở thời điểm tháng 10/2026, tôi sẽ đánh giá dự án như sau:

Khả năng thay thế Adobe về tính năng: ★★★☆☆Khả năng dùng production ngay: ★★☆☆☆PSD/SVG/format compatibility: ★★★★☆ ở một số appOpen-source: ★★★★★Cross-platform: ★★★★★AI/MCP potential: ★★★★★Tiềm năng dài hạn: ★★★★★

Nói ngắn gọn: Adobe hiện vẫn thắng về “hệ sinh thái và độ trưởng thành”; Crafting Apps lại có lợi thế rất thú vị về “kiến trúc phần mềm cho thời đại AI”.

Crafting Apps có thể thay thế Adobe đến đâu?